Chuyên gia quốc tế: Có BIM, dự án mới thực sự tối ưu chi phí và kiểm soát rủi ro

Hình minh họa mô hình công trình BIM. Nguồn: Bentley 

Số hóa dữ liệu địa chất “kiểm soát những rủi ro vô hình” trong quá trình xây dựng

Đối với các dự án kéo dài hàng chục, thậm chí hàng trăm kilômét, rủi ro lớn nhất thường nằm ở nơi mắt thường không thể nhìn thấy: điều kiện địa chất ngầm. Bất kỳ sự thay đổi ngoài dự kiến nào về nền đất hay tầng đá đều kéo theo những hệ lụy khổng lồ về thiết kế, biện pháp thi công và chi phí.

Tại hội thảo về BIM và công nghệ số mới đây, ông Liam Smith – chuyên gia cao cấp từ Seequent đã đưa ra một con số đáng báo động: Dữ liệu bảo hiểm các dự án giao thông cho thấy, yếu tố địa chất không lường trước có liên quan đến 60% trường hợp gia hạn thời gian và 33% trường hợp vượt tổng mức đầu tư. Tác động thực tế thậm chí có thể còn lớn hơn.

Thay vì lưu trữ dữ liệu địa chất dưới dạng báo cáo PDF hay mặt cắt rời rạc, việc số hóa và mô hình hóa 3D toàn bộ thông tin lỗ khoan, khảo sát địa vật lý sẽ giúp các bên liên quan dễ dàng quan sát cấu trúc dưới mặt đất. Điển hình như một dự án tại Melbourne (Australia), nhờ mô hình số hóa tốt hơn điều kiện dưới bề mặt, dự án đã tiết kiệm được khoảng 10 triệu USD chi phí xử lý đất đào và 12 triệu USD trong khâu thiết kế cọc.

Kiến tạo “dòng chảy” dữ liệu liền mạch cho vòng đời công trình

Từ bài toán địa chất, có thể thấy giá trị cốt lõi của BIM không nằm ở việc dựng mô hình 3D, mà ở khả năng thiết lập dòng chảy dữ liệu xuyên suốt. Theo ông Sunil Moongadi Kunjayyappan – đại diện Bentley Systems, các dự án hạ tầng quốc tế thành công đều có một điểm chung là không coi thiết kế, thi công và vận hành là những “ốc đảo” tách biệt.

Đối với các dự án quy mô lớn và có vòng đời kéo dài nhiều thập kỷ như đường sắt, tư duy số cần được đưa vào ngay từ khi lập kế hoạch. Khi mọi dữ liệu khảo sát và thiết kế được kết nối trên một Môi trường dữ liệu chung (CDE), các bên có thể dễ dàng mô phỏng vận hành, phát hiện xung đột và đánh giá tác động trước khi khởi công. Vấn đề được nhận diện trên không gian số càng sớm thì khả năng điều chỉnh càng lớn và chi phí thay đổi càng thấp. Dữ liệu số lúc này chính thức trở thành “tài sản” của công trình.

Hình ảnh minh họa. Nguồn: Bentley 

Thiết lập bộ khung chuẩn hóa nhằm khơi thông hệ sinh thái công nghệ

Để dòng chảy dữ liệu không bị đứt gãy, Việt Nam cần chuẩn hóa cách tạo lập và quản lý thông tin ngay từ đầu. TS Tạ Ngọc Bình (Viện Kinh tế xây dựng) cho biết, kinh nghiệm từ các quốc gia phát triển cho thấy BIM trong hạ tầng là một chiến lược quản trị thông tin toàn diện. Do đó, cần xây dựng các hướng dẫn BIM mang tính đặc thù.

Việc này bao gồm chuẩn hóa yêu cầu thông tin của chủ đầu tư, thống nhất hệ tọa độ cho các tuyến dài hàng trăm kilômét, và xây dựng thư viện đối tượng chuyên ngành (đường ray, hầm, cầu cạn, hệ thống tín hiệu…). Hơn thế nữa, hướng dẫn BIM trong tương lai phải tính đến sự tích hợp mở rộng với các nền tảng tiên tiến như Open BIM, Digital Twin (Bản sao số), AI và đặc biệt là hệ thống thông tin địa lý BIM-GIS để phục vụ công tác quản lý tài sản hoàn công.

Xem thêm: 9 hạng mục hạ tầng được mô hình hóa BIM tại KCN Nomura – Hải Phòng (Giai đoạn 2)

Bài toán lớn nhất của các dự án hạ tầng hiện đại không chỉ là “có ứng dụng công nghệ hay không”, mà là ứng dụng như thế nào để dữ liệu không bị đứt gãy. Khi các lớp thông tin địa chất, quy hoạch và thi công được đồng bộ hóa thành một hệ sinh thái số, dự án mới thực sự tối ưu được chi phí và kiểm soát trọn vẹn rủi ro.

Hành trình phát triển bền vững không chỉ đòi hỏi tầm nhìn chiến lược mà còn cần những mảnh ghép vận hành vững chắc phía sau. Khi các đơn vị và doanh nghiệp sẵn sàng bước lên một nấc thang cao hơn, việc tối ưu hóa nội lực và số hóa quy trình sẽ là bệ phóng quan trọng cho mọi bước tiến đột phá trong tương lai. Là đơn vị am hiểu chuyên sâu về công nghệ không gian, Đất Vàng Việt Nam sẵn sàng đồng hành cùng các chủ đầu tư trong việc chuyển đổi các bản vẽ truyền thống thành cơ sở dữ liệu số hóa, tích hợp hệ thống GIS chuẩn hóa để phục vụ tra cứu, phân tích và quản lý hạ tầng lâu dài.