BIM, GIS và dữ liệu số: Những chuyển động mới đang thay đổi ngành xây dựng – quy hoạch

Chuyển đổi số ngành xây dựng bước vào giai đoạn phát triển mới

Chuyển đổi số trong ngành xây dựng – quy hoạch đang từng bước chuyển từ ứng dụng công nghệ riêng lẻ sang xây dựng hệ thống dữ liệu có khả năng kết nối, chia sẻ và khai thác xuyên suốt.

Ngày 19/3/2026, Bộ Xây dựng ban hành Quyết định số 369/QĐ-BXD về kế hoạch triển khai Đề án chuyển đổi số trong hoạt động xây dựng, quản lý, khai thác kết cấu hạ tầng xây dựng.

Theo đó, mục tiêu đến năm 2030 là 100% dự án đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng mới áp dụng các công nghệ AI, IoT, GIS, BIM trong thiết kế, giám sát, quản lý chất lượng và vận hành công trình.

Đề án cũng hướng tới số hóa, chuẩn hóa và liên thông dữ liệu quản lý công trình, từng bước hình thành hệ sinh thái kết cấu hạ tầng số thông minh, kết nối giữa các ngành, các vùng và các cấp quản lý.

Đây là định hướng quan trọng cho thấy dữ liệu số không còn chỉ phục vụ quá trình thiết kế mà đang được mở rộng vai trò trong quản lý, khai thác và bảo trì công trình.

BIM từng bước trở thành yêu cầu trong hoạt động xây dựng

Một trong những thay đổi đáng chú ý của năm 2026 là việc tăng cường áp dụng mô hình thông tin công trình (BIM) thông qua các quy định pháp luật.

Theo Nghị định số 217/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, việc áp dụng BIM được quy định đối với công trình xây dựng mới từ cấp II trở lên, bắt đầu từ giai đoạn lập Báo cáo nghiên cứu khả thi hoặc Báo cáo kinh tế – kỹ thuật, theo phạm vi và điều kiện quy định.

BIM cho phép tích hợp thông tin hình học, cấu kiện và dữ liệu kỹ thuật trong một mô hình số, hỗ trợ các bên tham gia dự án phối hợp và kiểm soát thông tin.

Thông qua mô hình BIM, đơn vị thiết kế và quản lý có thể trực quan hóa công trình trong không gian ba chiều, kiểm tra sự tương quan giữa các hạng mục, nhận diện nguy cơ xung đột kỹ thuật và hỗ trợ quản lý dữ liệu trong quá trình triển khai.

Việc mở rộng áp dụng BIM vì thế không chỉ thúc đẩy số hóa hồ sơ thiết kế mà còn đặt ra yêu cầu về tiêu chuẩn dữ liệu, khả năng chia sẻ và phối hợp giữa các chủ thể trong dự án.

Xem thêm: Đội ngũ Đất Vàng Việt Nam xây dựng một sản phẩm số như thế nào?

GIS thúc đẩy công khai thông tin quy hoạch và quản lý đất đai

Song song với BIM, hệ thống thông tin địa lý (GIS) đang được ứng dụng ngày càng rộng rãi trong quản lý quy hoạch và dữ liệu không gian.

Tháng 5/2026, TP.HCM đưa vào vận hành thử nghiệm Cổng thông tin điện tử công bố, công khai dữ liệu quy hoạch đô thị và nông thôn trên nền tảng GIS.

Hệ thống hướng tới tích hợp, chuẩn hóa dữ liệu quy hoạch, cho phép người dân, doanh nghiệp và cơ quan quản lý tiếp cận thông tin thông qua bản đồ số. Việc thể hiện dữ liệu theo vị trí địa lý giúp nâng cao khả năng tra cứu, đối chiếu và khai thác thông tin quy hoạch.

Tại Hà Nội, quá trình xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai cũng ghi nhận những kết quả đáng chú ý. Đến cuối tháng 8/2026, thành phố đã hoàn thành xây dựng cơ sở dữ liệu cho khoảng 3,25 triệu thửa đất, đồng thời tiếp tục rà soát, làm sạch và chuẩn hóa thông tin.

Các hoạt động này phản ánh xu hướng chuyển đổi từ quản lý hồ sơ phân tán sang quản trị dữ liệu tập trung, tạo điều kiện nâng cao hiệu quả quản lý đất đai và quy hoạch đô thị.

Bản đồ số mở rộng ứng dụng sang lĩnh vực văn hóa

Không chỉ trong xây dựng và quy hoạch, công nghệ bản đồ số đang được mở rộng sang các lĩnh vực quản lý và cung cấp thông tin khác.

Theo Chỉ thị số 35/CT-TTg ngày 30/9/2026, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu khẩn trương hoàn thành và đưa vào sử dụng Nền tảng Bản đồ số văn hóa Việt Nam trước ngày 15/11/2026.

Nền tảng này phục vụ công bố thông tin về địa điểm, chương trình, sự kiện và các hoạt động hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam trên phạm vi toàn quốc.

Động thái trên cho thấy giá trị của dữ liệu không gian đang được khai thác rộng hơn, không chỉ phục vụ quản lý kỹ thuật mà còn hỗ trợ kết nối thông tin và nâng cao khả năng tiếp cận của cộng đồng.

Xem thêm: Chuyên gia quốc tế: Có BIM, dự án mới thực sự tối ưu chi phí và kiểm soát rủi ro

Kết nối BIM, GIS và dữ liệu số: Hướng phát triển của Đất Vàng Việt Nam

Điểm chung của những chuyển động trên nằm ở sự thay đổi cách tạo lập, tổ chức và khai thác dữ liệu. Khi thông tin được số hóa và kết nối, các hoạt động quy hoạch, thiết kế và quản lý hạ tầng có thêm cơ sở để triển khai đồng bộ, trực quan và hiệu quả.

Đất Vàng Việt Nam luôn cập nhật thông tin và áp dụng các quy định, nghị định, yêu cầu, chỉ thị theo quy định của pháp luật. Bên cạnh đó, Đất Vàng còn phát triển hệ thống giải pháp số hóa không gian theo chuỗi Khảo sát – GIS – BIM – VR360, kết nối dữ liệu thực địa, thông tin địa lý, mô hình công trình và công nghệ trực quan hóa.

Trong đó, khảo sát tạo lập dữ liệu đầu vào; GIS hỗ trợ tổ chức, phân tích thông tin không gian; BIM thể hiện cấu trúc và dữ liệu kỹ thuật công trình; còn VR360 mang đến khả năng quan sát, trải nghiệm không gian từ xa.

Sự kết hợp các giải pháp góp phần chuyển hóa dữ liệu kỹ thuật thành sản phẩm số có giá trị ứng dụng trong quy hoạch, quản lý hạ tầng và phát triển đô thị.

Theo dõi Đất Vàng Việt Nam để cập nhật những xu hướng và giải pháp mới về BIM, GIS và chuyển đổi số ngành xây dựng – quy hoạch.